LGS deneme sınavı analizi nasıl yapılır?

LGS deneme sınavı analizi, her yanlış ve boş soruyu neden kaçırdığınıza göre gruplamakla yapılır: bilgi eksikliği mi, kavram karışıklığı mı, okuma hatası mı, işlem hatası mı, yoksa süre sorunu mu? Her grubun çaresi farklıdır. Analiz edilip hata defterine işlenmeyen deneme, net artırmaz; sadece yorgunluk üretir.

Denemeden sonra çoğu evde konuşulan tek şey toplam nettir. Oysa net bir sonuçtur, açıklama değildir. Aynı 60 neti yapan iki öğrenciden biri bilmediği konular yüzünden, diğeri bildiği soruları acele ettiği için net kaybediyor olabilir. Bu iki öğrencinin önümüzdeki iki haftada yapacağı iş tamamen farklıdır.

Deneme analizi ne zaman yapılmalı?

En iyi zaman, denemenin aynı günü ya da ertesi günüdür. Öğrenci soruyu çözerken ne düşündüğünü hâlâ hatırlar; "burada iki şık arasında kaldım" ya da "bu soruda süre bitiyordu" bilgisi birkaç gün sonra kaybolur ve analiz tahmine döner.

Pratik bir kural: analize, denemenin kendisi kadar süre ayırın. Uzun gelebilir, ama analizsiz çözülen üç deneme, analizli çözülen bir denemeden daha az şey öğretir.

Hata türleri nelerdir, nasıl ayırt edilir?

Her yanlış ve boş soru için öğrencinin kendine sorması gereken tek soru şudur: "Bu soruyu şimdi, süre baskısı olmadan çözebilir miyim?" Cevaba göre soru beş gruptan birine girer.

1. Bilgi eksikliği

Soruyu şimdi de çözemiyorsa ve konuyu bilmiyorsa, bu bir bilgi eksiğidir. Çaresi soru çözmek değil, önce konuya dönmektir. Bu sorular konu listesine yazılır ve haftalık plana girer.

2. Kavram karışıklığı

Öğrenci konuyu bildiğini düşünüyor ama yanlış bir kuralı uyguluyor. Örneğin fen bilimlerinde kütle ile ağırlığı, matematikte ortak çarpan ile ortak katı karıştırmak. Bu grup en sinsi olanıdır, çünkü öğrenci yanlışını fark etmez. Çaresi doğru kuralın gerekçesiyle birlikte yeniden kurulmasıdır.

3. Okuma ve dikkat hatası

Soru kökünü yanlış okumak: "hangisi değildir" sorusunda doğru olanı işaretlemek, "metne göre" yazan soruda kendi bilgisini kullanmak. Öğrenci soruyu tekrar okuyunca hatayı hemen görür. Türkçedeki bu tür hatalar için paragraf sorularında zaman nasıl kazanılır yazımızdaki soru kökü taktikleri doğrudan işe yarar.

4. İşlem hatası

Yöntem doğru, sonuç yanlış: işaret hatası, kesirde payda unutmak, çarpım tablosu hatası. Bu hatalar "dikkatsizlik" diye geçiştirildiği sürece tekrar eder. Çaresi çalışma alışkanlığını değiştirmektir; ayrıntısını matematikte işlem hatası nasıl azaltılır yazısında anlattık.

5. Süre sorunu

Öğrenci soruyu biliyordu ama ya zamanı yetmedi ya da başka bir soruda çok vakit kaybettiği için acele etti. Boş kalan son sorular çoğu zaman bu gruba girer. Çaresi, zor soruyu işaretleyip geçme alışkanlığı ve süre tutarak çalışmaktır.

Doğru ama şansla yapılan sorular

Analizde genelde unutulan bir grup daha var: tahminle doğru yapılan sorular. Bu sorular doğru sayılır ama bilgi eksikliği orada durmaktadır. Öğrenciden çözerken emin olmadığı soruların yanına küçük bir soru işareti koymasını istiyoruz; analizde bu sorular da yanlışlar gibi incelenir.

Analiz adım adım nasıl yapılır?

1. Cevap anahtarıyla kontrol edin, ama çözümlere hemen bakmayın.
2. Her yanlış ve boş soruyu süresiz yeniden çözün. Çözebildikleriniz okuma, işlem ya da süre grubudur; çözemedikleriniz bilgi ya da kavram grubudur.
3. Her soruya bir hata türü yazın. Soru kitapçığının kenarına tek kelime yeterlidir: "bilgi", "kavram", "okuma", "işlem", "süre".
4. Ancak şimdi çözümlere bakın. Çözemediğiniz sorularda çözümü okuyun, kapatın ve kendiniz yeniden yazın.
5. Sayın. Her ders için hangi türden kaç hata var? Bu sayım, önümüzdeki haftanın planını belirler.
6. Hata defterine işleyin. Hepsini değil, tekrar edilmeye değer olanları.

Beşinci adımın sonucu çoğu zaman şaşırtıcıdır. Öğrenci "matematiği bilmiyorum" diye düşünürken, yanlışlarının büyük kısmının okuma ve işlem grubunda çıktığını görebilir. Bu, en iyi haberdir: o netler yeni konu öğrenmeden geri alınabilir.

Netin puana nasıl dönüştüğünü ve yanlışların neden önemli olduğunu LGS puanı nasıl hesaplanır yazımızda anlattık.

Hata defteri nasıl tutulur?

Hata defteri, öğrencinin kendi yanlışlarından oluşan bir tekrar kaynağıdır. Kötü tutulan hata defteri, kopyalanmış sorulardan oluşan ve bir daha açılmayan bir deftere dönüşür. İşe yarayan bir defter için şu kurallar yeterli:

• Her soruya değil, öğretici sorulara yer verin. Okuma hatası yapılan basit bir soruyu deftere yazmak yerine, hata türünü sayıp geçmek yeterlidir.
• Soruyu kesip yapıştırın ya da kısa özetleyin. Uzun soruyu elle kopyalamak zaman kaybıdır.
• Doğru çözümü öğrencinin kendisi yazsın. Çözüm kitapçığından aynen geçirmek değil, kendi cümleleriyle.
• Her kaydın sonunda tek cümlelik bir ders olsun. Defterin asıl değeri bu cümlededir.

Örnek hata defteri kaydı

• Ders ve konu: Matematik, çarpanlara ayırma
• Soru (özet): x² − 9 ifadesini çarpanlarına ayırınız.
• Benim cevabım: (x − 3)²
• Doğru cevap: (x − 3)(x + 3)
• Hata türü: Kavram karışıklığı
• Neden: İki kare farkını tam kare ile karıştırdım. (x − 3)² açılınca x² − 6x + 9 olur, x² − 9 değil.
• Ders: a² − b² gördüğümde (a − b)(a + b) yazarım; emin olmadığımda çarpıp kontrol ederim.

Son satırdaki "çarpıp kontrol ederim" alışkanlığı, bu türden hataların çoğunu sınav sırasında yakalar. (x − 3)(x + 3) çarpımı x² + 3x − 3x − 9 = x² − 9 verir; kontrol on saniye sürer.

Hata defteri ne zaman tekrar edilir?

Defter yazıldığı gün değil, unutulmaya başladığında işe yarar. Basit bir düzen: her hafta sonu son iki haftanın kayıtlarına göz atın, her ay sonunda o ayın kayıtlarından seçilen soruları çözümlerine bakmadan yeniden çözün. Üç kez üst üste doğru çözülen kaydın üstünü çizin. Sınava yaklaşırken defterde yalnızca çizilmemiş kayıtlar kalır ve en değerli tekrar listesi bu olur.

Ne sıklıkla deneme çözülmeli?

Deneme sıklığı, yılın dönemine göre değişir:

• Eylül–Şubat: Ayda bir-iki genel deneme yeterlidir. Bu dönemde asıl iş konu öğrenmek ve eksik kapatmaktır. Konu bitmeden sık deneme çözmek, öğrencinin bilmediği konularda moral kaybetmesinden başka sonuç vermez.
• Mart–Nisan: Haftada bir genel deneme. Arada, zayıf derslerde kısa branş denemeleri eklenebilir.
• Son haftalar: Haftada bir deneme sürer; ama ağırlık, hata defteri ve zayıf başlıkların tekrarına kayar.

Haftada birden fazla genel deneme çözmenin faydası yoktur, çünkü analizi yapılmadan bir sonrakine geçilir. Kural basit: önceki denemenin analizi bitmeden yenisi çözülmez.

Denemeleri mümkün olduğunca sınav koşullarına yakın çözmek de önemlidir: süre tutarak, ara vermeden, telefondan uzakta, sözel ve sayısal bölümleri ayrı oturumlar hâlinde. Oturum süreleri ve sınav saatleri için MEB'in o yılki kılavuzunu esas alın.

Bu sıklığın yıl planına nasıl oturduğunu LGS'ye bir yıl kala nereden başlanmalı yazımızda dönem dönem anlattık.

Deneme sonuçlarında netler düşerse ne yapılmalı?

Netlerin denemeden denemeye dalgalanması normaldir. Yayınların zorluk seviyesi farklıdır ve bir denemenin sonucu tek başına bir şey söylemez. Bakılması gereken, son üç-dört denemenin eğilimidir.

Eğilim düşüyorsa önce hata türlerine bakın. Bilgi eksikliği artıyorsa yeni konular oturmuyor demektir. Okuma ve işlem hataları artıyorsa çoğu zaman yorgunluk ya da kaygı devrededir; bu durumda daha fazla deneme değil, daha az deneme ve daha iyi dinlenme gerekir.

Velilere önerimiz, deneme sonrası ilk konuşmayı nete değil, hata türlerine yöneltmeleridir. "Kaç net?" sorusu öğrenciyi savunmaya iter; "en çok hangi tür hata yaptın?" sorusu ise birlikte plan yapmaya açılan kapıdır.

Sık sorulan sorular

Deneme analizi ne kadar sürmeli?

Genel kural, analize denemenin kendisi kadar süre ayırmaktır. Tek oturumda bitmiyorsa ders ders bölerek iki güne yayabilirsiniz. Önemli olan, bir sonraki denemeden önce bitmiş olmasıdır.

Hata defteri her ders için ayrı mı tutulmalı?

Tek defterde ders ders bölüm ayırmak ya da her ders için ayrı defter tutmak, ikisi de işler. Önemli olan kayıtların aynı düzende yazılması ve düzenli tekrar edilmesidir. Öğrencinin rahat kullandığı biçim en iyisidir.

Hangi yayının denemesi çözülmeli?

Tek bir yayına bağlı kalmak yerine farklı yayınların denemelerini çözmek, öğrencinin farklı soru tarzlarına alışmasını sağlar. MEB'in yayımladığı örnek sorular ve çıkmış sorular da mutlaka çalışılmalıdır, çünkü sınavın gerçek soru tarzını en iyi onlar gösterir.

Analizi öğrenci tek başına yapabilir mi?

7-8. sınıf öğrencisi analiz adımlarını öğrendikten sonra büyük ölçüde kendisi yapabilir. Ama kavram karışıklıklarını öğrenci çoğu zaman fark etmez; burada bir öğretmenin ya da koçun dışarıdan bakması fark yaratır.

Deneme analizini ve hata defteri takibini haftalık planın içine yerleştirmek, akademik koçluk ve LGS hazırlık sürecimizin merkezinde yer alıyor. Öğrencinizin denemelerine birlikte bakmak isterseniz ücretsiz deneme dersi ile başlayabiliriz.